24 Shtator 2017
 Facebook Twitter YouTube 
RAPORTO
Na kontaktoni në info@shkodrapress.com - E hene, 14 Prill 2014 16:36
Na shkruani për çdo shqetësim që doni të bëni publik në info@shkodrapress.com - E merkure, 10 Dhjetor 2014 22:36

'Weltliteratur'

Zija Vukaj / 

Koncepti Weltliteratur, që do të thotë letërsi botërore, është neologjizmi më i rëndësishëm i Gëtes si letrar në periudhën e vonë të krijimtarisë së tij. “Letërsi botërore”, për Gëten nuk do të thotë zgjerim sasior i konceptit të letërsisë, por krijimi i panteonit të veprave të mëdha, si pronë e përbashkët e gjithë njerëzimit, pavarësisht nga gjuha në të cilën janë shkruar apo vendi a kultura nga kanë ardhur. Sipas Gëtes, ka vetëm një krijimtari letrare, ajo e vërteta. Ky vizion madhështor i një mendjeje gjeniale krijoi premisa të shumta për ta përgatitur njeriun për takimin me “tjetrin”, me “të huajën”, “të panjohurën”, duke hequr mundësinë e paragjykimit apo të përjashtimit. Për herë të parë në mënyrë kaq të fuqishme dhe serioze në historinë e mendimit evropian ekzistenca e Lindjes dhe e Perëndimit, si kultura, nuk konsiderohej si luftë qytetërimesh, por si integrim dhe gjithëpërfshirje kulturore, duke pranuar gjuhën, kulturën religjionin e tjetrit, larg ngujimit në kullën e integralizmit. Herët, pa i mbushur të njëzetat, aty nga vitet ‘60 e ‘70 të shekullit XVIII, në kohën e Sturm und Drang, ai nisi të njihte kulturën arabe, të lexonte Kuranin dhe sidomos poetin e famshëm të lindjes Shemsudin Hafizin, të cilin e quajti “vëllai im binjak”. Në epopenë më të famshme lirike “Divani perëndimor- lindor” Gëte shprehet:

“Ndërmjet dy botëve përmes mendimit/ Të kalamendem pranoj me dëshirë/ E pra, mes Lindjes dhe Perëndimit/ Paprerë të lëvizësh qenka më mirë.”

Dhe jemi aty nga viti 1816, kur Gëte i konsolidon dhe i rrezaton me sukses idetë e tij kozmopolite, që shprehen në respektin e vlerave universale që ka krijuar njeriu kudo qoftë. Duke i menduar këto gjëra, lind pyetja: Mos vallë njerëzimi ka bërë njëfarë evolucioni invers? Apo mos vallë individë që kanë aksese të mëdha në transmetime dhe amplifikime opinionesh dhe idesh nuk janë në fakt përfaqësuesit e vërtetë të ideve, por thjesht të keqkuptuar me ose pa dashje? Nuk më bën përshtypje opinion i ca njerëzve të vegjël, të paditur e mjeranë deri në pafajësi, që trumbetojnë idenë e përplasjes së qytetërimeve, por kur dëgjojmë të qarkullojnë në trurin dhe mendjen e disa personaliteteve që mbahen si poseduesit e të vërtetave absolute, kjo kthehet në shqetësim dhe prapë lindin pyetje të tjera: Si nuk arrijnë të kuptojnë atë që e ka kuptuar me kohë një i ditur i shekullit XVIII dhe i ka bërë ta kuptojnë edhe bashëkohësit e tij? Ndërroi kombësi Gëte, pse adhuroi kulturën e kombit tjetër? Ndërroi religjion, pse vlerësoi librin e shenjtë të një feje tjetër? Ndërtoi heterodoksi, pse i këndoi Profetit islam? Asnjëra nuk ndodhi, por ai fitoi dimensione të jashtëzakonshme si gjerman, si evropian, si i krishterë i devotshëm dhe më i ndriçuari dhe së fundi, si qytetar i gjithë botës.

 

Shkodra Press

Lexuar 1910 here

SONDAZH

Ku do i bëni pushimet e verës?

Brenda Shqipërisë - 39.1%
Nuk do bëj pushime - 37.9%
Jashtë Shqipërisë - 23%

Votat totale: 87
The voting for this poll has ended on: 20 Aug 2015 - 16:03

VIDEO PROMO

VIDEO PROMO